زمین در انتظار توفانی از شهاب
زمین در انتظار توفانی از شهاب
ترجمه : پدرام محمدطاهری
بارش شهابی اسدی همواره یادآور شبهایی بیادماندنی در زیر آسمان پرهیاهوی پاییز است . طغیان های ناگهانی و اوجهای غیرقابل پیش بینی و بی نظیر این بارش همواره شبهایی رویایی را برای رصدگران آسمان شب رقم زده است . شاید هر وقت حرف از بارش شهابی اسدی می شود ، اغلب ستاره شناسان با سابقه ، بارش های سال 1999 و 2002 میلادی را به یاد بیاورند . که ساعاتی هیجان انگیز را در 17 نوامبر آن سال ها سپری کردند . اما در سال های اخیر این بارش آنچنان خوش ندرخشید و اثری از آن توفانهای بی نظیر نبود. ولی امسال داستان قدری فرق میکند و ستاره شناسان خبرهای جالبی را از این بارش شهابی منتشر کرده اند . پیش بینی شده است که بارش اسدی امسال قدری متفاوت تر باشد . بخصوص برای ساکنین نیمکره شرقی زمین و آسیا که می توانند یکی از پر شهاب ترین شبها در این چند سال اخیر را تجربه کنند .
اوج بارش اسدی امسال در سه شنبه 26 آبان ماه اتفاق خواهد افتاد . اگر پیش بینی ها درست از آب در بیایند ساکنین امریکای شمالی می توانند شاهد بارشی آرام در فراز قاره ی خود باشند که به دنبال توفانی از شهاب در فراز آسیا ایجاد میشود . از سوی دیگر ماه نیز در وضعیت نو ( محاق ) قرار خواهد داشت . شرایط به گونه ای است که شاید بتوان یکی از بهترین بارش های اسدی را در بین سالهای اخیر مشاهده کرد .
آقای بیل کوک از بخش شهاب سنگهای محیطی ناسا می گوید : ما پیش بینی می کنیم که در شب بارش در امریکا بین 20 تا 30 شهاب و در بالای آسیا بین 200 تا 300 شهاب دیده شود . این پیش بینی نتیجه ی یک هماهنگی خوب با فعالیت های مستقل دیگر ستاره شناسان جهان است .
عکس : یک شهاب اسدی در صبحگاه – بارش سال 2002 – عکاس : سیمون فیلیاتدات از کبک کاناد .
بارش شهابی اسدی حاصل ذرات بجای مانده از دنباله داری بنام تمپل تاتل 55P است که هر 33 یکبار وارد بخش های داخلی منظومه شمسی می شود ( آخرین بار در 28 فوریه 1998 وارد بخش داخلی شد و حضیض بعدی آن 20 مه 2031 خواهد بود ) . تمپل تاتل در این زمان ذرات گرد و غبار فراوانی را به موازات دنباله اش بجای گذاشته و بخشی از این ذرات بر روی قسمتی از مدار زمین که در ماه نوامبر از آنجا گذر میکند تجمع یافته . زمانی که ما با این توده اصابت می کنیم شهاب های فراوانی درست از سمت صورت فلکی شیر( اسد ) در آسمان چون نقاطی پرواز کنان دیده میشوند .
کوک در ادامه می گوید : ما می توانیم با دقتی خیره کننده پیش بینی کنیم که چه زمانی کره زمین با این توده برخورد خواهد کرد . اما میزان و تعداد نمایش شهاب ها کمتر مشخص است . چرا که ما نمی دانیم چه مقدار ذرات بجای مانده در این توده وجود دارد ( Cavet Obserever ) .
اولین عبور زمین از میان توده های متراکم اولیه در ساعتUT 9:00 ( ساعت PM 12:30 دقیقه به وقت تهران ) روز بیست و ششم آبان اتفاق می افتد . که در قاره امریکا می توان حدود 2 تا 3 جین از شهاب ها در هر ساعت مشاهده کرد که البته برای دست یابی به همه آنها آسمانی تاریک توصیه میشود .
بیل کوک می گوید : یکی از خصوصیات جالب توجه بارش امسال این است که اسدی ها از حوالی سیاره مریخ در آسمان سر چشمه می گیرند . اما این فقط یک تصادف است. چرا که امسال مریخ در روز اوج بارش دقیقا در نزدیکی کانون بارش قرار گرفته است . سیاره سرخ با درخشش خود که حتی از ستاره قلب الاسد نیز تقریبا دو برابر پر نور تر است می تواند همه نگاه ها را به سمت خود و البته کانون بارش متوجه کند .
دومین عبور زمین از میان ذرات بجای مانده در بین ساعات 21:00 UT و 22:00 UT ، یعنی پیش از سپیده دم در کشور اندونزی ، چین و حوالی نیمه شب در تهران ( بین ساعات 12:30 تا 01:30 دقیقه ) اتفاق می افتد . در این زمان کره زمین از میان دو جریان پی ریزی شده توسط تمپل تاتل در 1466 و 1533 AD عبور میکند . حاصل این برخورد می تواند بیش از 300 شهاب در هر ساعت باشد .
عکس : این طرف از کره زمین در روز اوج بارش یعنی 17 نوامبر با توده ذرات بجای مانده برخورد خواهد نمود . رصدگران مستقر در اندونزی ، چین و هندوستان در زیر آسمانی تاریک در بهترین نقطه قرار خواهند داشت .
بارش های شهابی اسدی به توفان و طغیان های ناگهانی معروف هستند . مانند نمونه های اخیر سالهای 1999 و 2002 که با عبور از بخش های متراکم ، بیش از 1000 شهاب در هر ساعت رصد شد . پیش بینی می شود که بارش امسال نیز این چنین باشد . اما این را فراموش نکنید که تنها یک شهاب اسدی از پس سیاره سرخ فام آسمان کافیست تا شب شما را ارزشمند سازد .
از بارش لذت ببرید !
NASA - Science