امواج غول آسای خورشید حقیقت دارند
امواج غول آسای خورشید حقیقت دارند
ترجمه : پدرام محمدطاهری
بعضی وقتها است که واقعا می توانید به چشمهایتان اطمینان کنید . این چیزی است که فضاپیمای استریوی ناسا در مورد رویدادی پر مجادله در سطح خورشید بنام سونامی های خورشیدی به پژوهشگران میگوید .
سال گذشته ، زمانی که فیزیکدانهای خورشید اولین شواهد حضور امواج نیرومند از جریان پلاسمای داغ در سطح خورشید را یافتند به آنچه می دیدند اطمینان نکردند . حجم عظیمی بود بصورت متناوب که تا ارتفاعی به اندازه کره زمین بر می خاست و از نقطه مرکزی ای در یک الگوی دایره ای شکل و مدور با وسعت چندین میلیون کیلومتر در محیط دایره موج دار می شد . دانشمندان درتردید بودند و اظهار داشتند که ممکن است این واقعه نوعی خطای چشم باشد و امری واقعی نیست .
اما جو گرومن از آزمایشگاه خورشیدی در مرکز پرتاب های فضایی گودارد می گوید : اکنون ما حقیقت را می دانیم ، سونامی های خورشید واقعی هستند و اتفاق می افتند .
فضاپیمای دوقلوی ناسا در فوریه سال 2009 زمانی که لکه ی خورشیدی 11012 بطور غیر منتظره ای منفجر شد این واقعیت را تایید کرد . طی این انفجار میلیاردها تن ابر گاز CME در فضا پراکنده شد و جریان سونامی ای در سطح خورشید به راه افتاد . در همین حین استریو از دو سوی خورشید با 90 درجه اختلاف این امواج را ثبت کرد و نمایی بی مانند را از این رویداد تهیه نمود .
بالا : یک سونامی خورشیدی که توسط فضاپیمای استریو از دو دید عمود برهم ( از دو سوی خورشید ) تصویربرداری شده . بخش های خاکستری رنگ از تفریق پی درپی دو عکس از یکدیگر و تقویت کنتراست آنها حاصل شده است . ( مشاهده در اندازه بزرگ تر ) . ( اطلاعات بیشتر )
اسپایروس پاتوراکوث از دانشگاه ژرژماسون می گوید : این موج یک چیز واقعی بود و نه یک موج آب ، بلکه یک موج غول پیکر از پلاسمای داغ و مغناطیسی که در سطح خورشید جریان یافته بود . ( مراجعه شود به Astronomical Journal )
در طی این پدیده یکی از استریو ها بلندی این امواج را 100,000 کیلومتر و سرعت پراکنده شدن آن را 250 کیلومتر در ثانیه و انرژی آن را معادل 2400 مگاتن تی ان تی یا 1029 ارگ ثبت کرد . نام فنی این روش امواج هیدرودینامیک مغناطیس سریع یا بطور خلاصه MHD است .
سونامی خورشیدی در1997 توسط فضاپیمای SOHO ( رصدخانه خورشید و هلیوسفر ) کشف شد . در ماه می آن سال یک CME ی انفجار گونه طی یک فعالیت در پهنه ای از خورشید ایجاد شده بود و SOHO دقیقا در نقطه ی انفجار، یک سونامی ( نقطه ای موج یافته ) را ثبت کرد . گورمن در این باره می گوید : ما شگفت زده شده بودیم . آیا این یک موج بود یا سایه ای از یک CME ؟
اما این نقطه ی شاخص در تصاویر SOHO کافی نبود تا بتواند به درستی سوالاتی در این مورد را پاسخ دهد . نه برای آن موجی که نخستین بار ثبت شده بود و نه رویداد های مشابه دیگری که SOHO طی این چند سال کاوش خود دنبال کرده بود .
این سوالات تا سال هایی پس از پرتاب استریو در سال 2006 بی پاسخ ماند . اما در زمان فوران خورشیدی فوریه 2009 فضاپیمای استریو-B دقیقا در بالای نقطه ی انفجار قرار داشت و درست در همان هنگام استریو- A در سمت راست این انفجار مستقر شده بود . ( دو نمایی که با اختلاف زاویه 90 درجه تهیه می شد ، می توانست نمایی سه بعدی و دقیق را از انفجار تهیه کند . ) آنجلوس ورلیداس از آزمایشگاه تحقیقاتی ناوال در واشنگتن D.C در این باره می گوید : این یک ژئومتری عا لی است برای رخنه کردن به رازاین امواج غول پیکر .
اما واقعیت فیزیکی این امواج مجددا توسط فیلم هایی از در هم گسیختن آنها در داخل هم تایید می شود . ورلیداس می گوید : ما دیده ایم که امواج توسط حفره های کرونا منعکس می شوند ( حفره های کرونا : حفره هایی مغناطیسی در اتمسفر خورشید هستند ) و این یک فیلم فوق العاده است از نوسان زبانه های خورشیدی به محض برخورد ضربه ی حاصل از موج با زبانه ها و ما این را رقصیدن زبانه ها می نامیم .
چپ : داخل دایره – رقصیدن زبانه ها . به بالا و پایین جهیدن زبانه بعد از دریافت ضربه توسط سونامی خورشیدی نگاه کنید .
( مشاهده با فرمت GIF و حجم 4 مگابایت ) . ( مشاهده با فرمت Quicktime movie و حجم 54 مگابایت )
سونامی های خورشیدی هرگز تهدیدی مستقیم برای زمین نیستند . با این وجود آنها برای مطالعات خورشید بسیار ارزشمندند . گورمن می گوید : ما می توانیم از آن ها برای تشخیص وضعیت های مختلف خورشید استفاده کنیم . با مشاهده چگونگی گسترش امواج و به بیرون جهیدن مواد می توانیم اطلاعات زیادی درباره ی اتمسفر زیرین خورشید که هیچ راه دیگری برای دسترسی به آن وجود ندارد استفاده کنیم .
ورلیداس نیز می گوید : همچنین امواج سونامی می تواند پیش بینی ما را از آب و هوای فضا بهتر کند . آنها شبیه چشم یک گاو نر ، یک لکه را نشان می کنند ، درست هر کجا یک فوران خورشیدی محلی را اشغال کرده است . مشخص کردن نقطه دقیق انفجار می تواند در زمانی که CME ها یا شعاع های طوفان به زمین می رسند کمک زیادی بکنند .
NASA-11.24.2009
Dr. Tony Phillips
Translate By PersianAstronomy - ( 12.11.2009 )
Pedram M.tahery